Helena Kuipers-Rietberg

Helena Theodora Kuipers-Rietberg, tante Riek, is op 26 mei 1893 in Winterswijk geboren. Deze moeder van vijf kinderen, die haar driejarige HBS afrondde, is op 28 december 1944 in Ravensbrück gestorven. Haar vader en broer waren predikant. In 1932 was zij medeoprichtster van de gereformeerde vrouwenbeweging in Winterswijk. Ook was zij bestuurslid van de Bond van Gereformeerde Vrouwenbewegingen in Nederland. Winterswijk ligt aan de grens en tante Riek was zich al vroeg bewust van het lot van de Joden in Duitsland. Zij rustte pas als het werk gedaan was. Als de mannen zeiden: “Daar moeten we eens over nadenken”, begon zij al en zei: “Nee, doen!” Zij was een heel sterke en energieke vrouw. Zij nam niet snel het woord, maar als zij sprak  luisterde iedereen. Op de vraag aan haar of je in laatste instantie moest moorden, antwoordde zij: “Als het ècht, echt nodig is, is het geoorloofd. Die schuld zullen we gezamenlijk moeten durven dragen.” Zij heeft dominee Slomp gemaakt tot ‘Frits de Zwerver’. Daarmee werd zij de moeder van de LO, het landelijk onderduiknetwerk. 300.000 onderduikers konden dankzij haar en Frits de Zwerver overleven en daarmee bijdragen aan de val van het Nazirijk. Als ze uiteindelijk verraden worden, zwerven tante Riek en ome Piet drie maanden van de ene onderduikplek naar de andere. Uiteindelijk worden zij toch gegrepen. Ze weet haar man vrij te pleiten, ome Piet overleeft. Maar zijn vrouw sterft in Ravensbrück, waar zij bekend stond om haar breisnelheid. Historicus Ad van Liempt noemt haar de moeder van alle onderduikers. Postuum kreeg zij in 1946 het Verzetskruis. Koningin Wilhelmina onthulde in 1955 het monument voor Helena in Winterswijk.